Studeren met een beperking: Wat voor hulp kun je krijgen?
Studeren met een beperking voelt soms alsof iedereen op easy mode speelt behalve jij. Andere studenten gaan na een lange dag vol colleges nog werken, sporten of gaan zelfs uit. Terwijl jij al blij bent als je de dag überhaupt een beetje bent doorgekomen. Omdat jij voortdurend rekening moet houden met dingen waar de meeste andere studenten niet eens over nadenken. Zoals een lift die niet werkt. Een lokaal vol prikkels. Of pijn en vermoeidheid die altijd op de achtergrond meespelen. Gelukkig zijn er manieren om het jezelf iets makkelijker te maken tijdens je studie. Bijvoorbeeld met hulpmiddelen, aanpassingen vanuit je opleiding of extra ondersteuning. In dit artikel vertellen we je er meer over.
Maar eerst: wat kun je zelf doen om studeren makkelijker te maken?
Je hoeft niet alles alleen op te lossen. Maar er zijn wel dingen die je zelf kunt doen om studeren makkelijker te maken.
Denk bijvoorbeeld aan:
- hulpmiddelen gebruiken zoals voorleessoftware, spraak-naar-tekstsoftware of planningapps, samenvattingen die je online kunt kopen en uitlegvideo’s;
- studeren op momenten waarop je de meeste energie hebt;
- een medestudent vragen om aantekeningen te delen als je een les mist;
- afspraken maken met je ouders, huisgenoten of vrienden over hulp bij dagelijkse taken als het even niet gaat;
- je lessen, afspraken en herstelmomenten zo goed mogelijk over de week verdelen;
- op tijd bespreken waar je tegenaan loopt, zodat problemen niet onnodig groter worden.
Welke hulp kun je krijgen tijdens je studie?
Je kunt tijdens je studie verschillende soorten hulp krijgen. Denk aan ondersteuning vanuit je opleiding, financiële regelingen of professionele begeleiding. Welke hulp het beste bij jou past, hangt af van jouw situatie.
Wat als lessen volgen of tentamens maken niet goed lukt?
Mis je regelmatig lessen? Kom je tijd tekort tijdens tentamens? Of houd je een volle schooldag niet vol? Dan kun je op jouw school terecht bij een studentendecaan (hbo/wo), studieloopbaanbegeleider (mbo) of een andere begeleider op je school. Samen kijken jullie welke voorzieningen en aanpassingen jou kunnen helpen.
Denk bijvoorbeeld aan:
- extra tijd bij tentamens, als lezen, schrijven of concentreren jou meer tijd kost;
- een rustige ruimte voor tentamens als je snel afgeleid of overprikkeld raakt;
- versoepeling van de aanwezigheidsplicht als je regelmatig lessen mist door medische afspraken, klachten of omdat je zorgt voor een familielid;
- hulp bij het plannen;
- een aangepast rooster als lange dagen te veel energie kosten;
- colleges terugkijken als je niet altijd aanwezig kunt zijn;
- uitstel voor opdrachten als je door klachten, medische afspraken of tijdelijke uitval meer tijd nodig hebt;
- langer doen over je studie, zodat je minder lessen in een jaar hebt.
Goed om te weten: Opleidingen moeten serieus kijken welke ondersteuning redelijk en mogelijk is voor studenten met een beperking of chronische ziekte. Dat betekent niet dat elk verzoek dat je doet automatisch wordt goedgekeurd, maar wel dat ze jouw situatie zorgvuldig moeten beoordelen.
Wat als schoolgebouwen of lesmateriaal niet goed toegankelijk zijn?
Misschien zit jouw lokaal op de vierde verdieping en is de lift kapot. Kun je een practicum niet goed volgen vanuit een rolstoel. Of krijg je lesmateriaal in een vorm die voor jou lastig te lezen of gebruiken is.
Je opleiding moet ervoor zorgen dat je onderwijs kunt volgen. Daarom kun je vragen om aanpassingen van het gebouw, lokaal of lesmateriaal.
Denk bijvoorbeeld aan:
- les in een lokaal dat makkelijker te bereiken is;
- lesmateriaal in een andere vorm, bijvoorbeeld digitaal of met groter lettertype;
- rolstoeltoegankelijke liften;
- automatische deuren;
- aangepaste toiletten;
- software die helpt bij lezen, schrijven of het maken van notities;
- externe hulpmiddelen of diensten die hetmakkelijker maken de les te volgen, zoals een online tolk of een microfoon voor de docent.
Bespreek met je studentendecaan, studieadviseur, studieloopbaanbegeleider of andere begeleider op school waar je tegenaan loopt. Samen kunnen jullie kijken welke aanpassingen er geregeld kunnen worden.
Kom je er met de studentendecaan, studieloopbaanbegeleider of andere begeleider niet uit? Dan kun je vaak terecht bij een vertrouwenspersoon, klachtenfunctionaris of de examencommissie van je opleiding.
Wat als rondkomen lastig wordt?
Veel studenten hebben een bijbaan naast hun studie. Daarmee betalen ze hun huur, boodschappen, studieboeken of leuke dingen met vrienden. Maar wat als je door een beperking, ziekte, psychische klachten of mantelzorg geen bijbaan volhoudt? Dan kan het financieel knap lastig zijn.
Je hoeft dit niet allemaal alleen op te lossen. Er zijn verschillende regelingen die kunnen helpen.
Bijvoorbeeld:
- individuele studietoeslag van jouw gemeente. Dit is een extra bedrag voor studenten die door een medische beperking niet naast hun studie kunnen werken. Check bij jouw gemeente welke voorwaarden hiervoor gelden.
- financiële ondersteuning vanuit je opleiding, bijvoorbeeld vanuit het profileringsfonds (hbo/wo) of studentenfonds (mbo). De studentendecaan of studieloopbaanbegeleider kan je hier meer over vertellen.
Kijk ook of je misschien recht hebt op een aanvullende studiebeurs via DUO. Lees hier meer over op de website van de DUO.
Kom je ondanks deze regelingen nog geld tekort? Dan kun je via DUO ook geld lenen voor je studie. Na je studie krijg je maximaal 35 jaar de tijd om dit terug te betalen. Verdien je later weinig? Dan betaal je ook minder terug per maand. Let op: over een studielening betaal je rente.
Wat als je studievertraging oploopt?
Soms lukt het niet om je studie binnen de geplande tijd af te ronden. En dat betekent meer dan alleen langer studeren. Je moet mogelijk lessen inhalen, gemiste onderdelen alsnog volgen of eerder behaalde tentamens opnieuw doen. Ook komen er extra studiekosten bij kijken. En kunnen bepaalde regelingen waar je gebruik van maakt komen te vervallen.
Trek daarom op tijd aan de bel bij jouw begeleider als je vertraging op dreigt te lopen. Zo kun je je studievertraging én de gevolgen ervan zoveel mogelijk beperken.
Bijvoorbeeld met:
- afspraken met je opleiding over het inhalen van gemiste lessen of studieonderdelen;
- ondersteuning bij het maken van een haalbare studieplanning;
- financiële ondersteuning vanuit je opleiding, bijvoorbeeld uit het profileringsfonds (hbo/wo) of studentenfonds (mbo);
- verlenging van bepaalde DUO-regelingen, zoals je studentenreisproduct of
aanvullende beurs, als je daar gebruik van maakt; - kwijtschelding van een deel van je studieschuld; In sommige situaties kan DUO een deel van je studieschuld kwijtschelden als je door bijzondere omstandigheden studievertraging hebt opgelopen en alsnog je diploma behaalt.
Wat als je meer hulp nodig hebt dan je opleiding kan bieden?
Soms zit het probleem niet alleen in lessen, tentamens of lesmateriaal. Bijvoorbeeld omdat je klachten veel invloed hebben op je dagelijks leven.
Dan kan hulp van een zorgverlener net dat extra bieden dat je nodig hebt.
Denk bijvoorbeeld aan:
- een studentenpsycholoog als je vastloopt door stress, somberheid of angstklachten;
- een ergotherapeut als je wilt leren omgaan met vermoeidheid, pijn of beperkte energie;
- een huisarts of praktijkondersteuner GGZ voor psychische klachten;
- begeleiding vanuit de gemeente als je op meerdere gebieden ondersteuning nodig hebt.
Kort samengevat
Vraag op tijd hulp als studeren door je beperking lastig is. Wacht niet totdat je vastloopt. Veel opleidingen bieden aanpassingen, zoals extra tijd bij tentamens of een aangepast rooster.
Soms heb je ook recht op financiële hulp, bijvoorbeeld omdat je niet kunt werken naast je studie of studievertraging hebt opgelopen.
Wat nu?
Neem contact op met een studentendecaan (hbo/wo), studieloopbaanbegeleider of andere aangewezen begeleider op school.
Het liefst nog voor je met je studie begint.
Samen kunnen jullie kijken naar wat studeren voor jou makkelijker kan maken.
Op de website van je school vind je de juiste contactgegevens.
